Advies nodig? Bel 036 5472440
Inloggen
Winkelwagen
0 0.00
Winkelwagen
  •  

Ergo Expert Talk: Dr. Ahmet Cakir

Download pdf Sinds 1980 is Dr. Ahmet Çakir wetenschappelijk manager van de ERGONOMIC Institute for Social and Occupational Sciences in Berlijn. Hij was lid van de Ergonomic Society en hoofdredacteur van het wetenschappelijke tijdschrift Behaviour & Information Technology. Dr. Çakir is de voorzitter van de internationale standaardisatiecommissie ISO/TC159/SC4/WG3. Deze commissie is verantwoordelijk voor de standaardisatie van de werkplek en werkomgeving. Daarnaast is hij voorzitter van de nationale Duitse commissie: NAErg/NIA: Ergonomie voor informatie verwerkende systemen. Dr. Çakir is tevens hoofdauteur van ‘The VDT Manual’, welke is gepubliceerd in vijf verschillende talen.

Q1: Wat is er door de jaren heen veranderd aan de manier waarop mensen werken?
Dankzij nieuwe technologieën, zoals e-mail, is het aantal beslissingen die per dag genomen worden flink gestegen. We besteden daarnaast meer tijd aan vergaderingen en discussies. Hierdoor hebben veel kantoren problemen met te weinig beschikbare vergaderruimte.

Bedrijven zijn efficiënter geworden, sinds de jaren ’80 kunnen ze met de helft van de kosten het dubbele aan omzet genereren. Vroeger had de manager geen zeggenschap over de stappen in het werkproces. Tegenwoordig kan de manager de werknemers monitoren vanuit zes verschillende steden terwijl de werknemers zelf vanuit huis werken.  De combinatie van deze factoren zorgen ervoor dat de manager genoodzaakt is elke stap in het werkproces te monitoren. Om de medewerkers te kunnen faciliteren in deze omstandigheden, zijn veel banen gestandaardiseerd, zonder dat creativiteit van de medewerkers noodzakelijk is. De tijdsdruk is hierdoor des te hoger geworden, iedereen moet het tempo bij kunnen houden.

Q2: Wat is de grootste uitdaging in huidige kantoren?
Eén van de grootste uitdaging is het geluidsoverlast. Het basis geluidsniveau van een kantoor zonder medewerkers, is verlaagd van 50-75 dB in de jaren 70 tot maximaal 37 dB nu. Het huidige geluidsniveau wordt voornamelijk veroorzaakt door airconditioners. Het geluid van oude toetsenborden is bijna volledig verdwenen, mede dankzij de nieuwe hulpmiddelen.

Vrijwel al het geluidsoverlast op de werkplekken van nu, wordt veroorzaakt door het praten van collega’s: dan wel door onderling overleg of door telefoongesprekken. Afhankelijk van de hoeveelheid mensen die tegelijk praten, is het gemiddelde geluidsniveau rond 55 dB. Wat er is veranderd, is het aantal momenten van geluidsoverlast per uur. In de jaren 70, werd ongeveer 8% van de werktijd besteed aan praten. Dit percentage is nu naar ongeveer 30% gestegen. Dit betekent dat wanneer er vier mensen in een ruimte zijn, het mogelijk is dat er constant gekletst wordt. Een constante hoge geluidsoverlast is niet alleen extreem afleidend, maar de fluctuatie in geluidsniveau (doordat iedereen een ander stemvolume heeft) is op het moment de grootste afleiding.
geluidsoverlast jaren '70 en nu

Q3: Wat is volgens jou de oplossing van het geluidsprobleem op de werkplek?
Wij hebben een aantal oplossingen geïmplementeerd. Eén daarvan is het gebruiken van hoge kwaliteit koptelefoons, zodat de kwaliteit van de verbinding tussen iemand binnen en, bijvoorbeeld, iemand die belt vanuit de auto, flink verbeterd. Daarbij trainen we mensen hoe ze moeten spreken.

Door alleen op de akoestiek van een gebouw te focussen, kun je het geluidsniveau met slechts 2 dB verlagen, terwijl iemand aan de telefoon met een geluidsniveau van ongeveer 25 dB spreekt. Nog een oplossing is een groepstraining voor medewerkers om elkaars behoeften beter te begrijpen, maar ook door elkaar te laten begrijpen dat informele gesprekken soms nodig zijn om het werk goed te kunnen uitvoeren.

Q4: Kun je wat gedachten delen over ‘open kantoorruimtes’?
Sinds de jaren 60 is het idee van open kantoorruimtes geïntroduceerd in Duitsland. Echter, dit concept werkt over het algemeen niet. Mensen die profiteren van de formele en informele interactie met collega’s, accepteren de afleidingen die daarmee gepaard gaan meestal wel. Echter, het concept werk niet voor de meerderheid van mensen in normale kantoren. Zelfs in kleinere kantoren, met maximaal twee mensen per werkruimte, ontstaat er geluidsoverlast van de ander. 

Als elke individu een eigen werkruimte krijgt, ontstaat de kans dat deze persoon zijn creativiteit verliest. Aan de andere kant, heb ik weleens groepen van honderden werknemers gezien die erop stonden om in dezelfde ruimte te werken. De hoofdtaak van deze groep was het retoucheren van foto’s en gesprekken waren continu nodig voor deze precisie taak.
 
gedachten over open kantoorruimtes

Als je twee mensen in één werkruimte zet, wat standaard is in Duitsland, dan is het de vraag of deze twee mensen bij elkaar passen. Zowel de organisatie als de individuen moeten nadenken over de voordelen tegenover de eventuele irritaties. Als twee mensen in een ander werkproces zitten, dan is het te verwachten dat er irritatie zal zijn, tegenover weinig voordelen. Als ze samen in één werkproces zitten, dan zullen er meer voordelen zijn en waarschijnlijk minder irritaties.

Q5: Wat is jouw mening over de ergonomische werkplek voor een kenniswerker
Er is nu veel minder papier dan in het verleden. Echter, om inzicht te hebben in alle informatie die normaal op papier stond, hebben we meerdere schermen nodig (Dr. Çakir werkt zelf met drie beeldschermen). De akoestiek moet aangepast worden aan de hoeveelheid samenwerking die noodzakelijk is. Als er een hoge noodzaak is voor samenwerking, dan is een open werkplek ideaal. Als er een lage noodzaak is voor samenwerking, maar een hoge voor concentratie, dan heeft een individuele werkplek de voorkeur. Tot slot moeten we het geluidsoverlast beperken om goed te kunnen concentreren, bijvoorbeeld door organisatorische voorzieningen. 

Q6: Is er een trend zichtbaar dat de traditionele desktop door laptops vervangen zal worden in Duitsland?
Ja, echter ik denk niet dat dit een goed idee is zonder het gebruik van een extra beeldscherm, muis en toetsenbord. Ik heb in de jaren 70 het idee bedacht dat het toetsenbord en het beeldscherm los van elkaar moeten staan, omdat iedereen verschillend is. Met een laptop passen de medewerker en de computer niet goed bij elkaar. Onze klanten hebben allemaal laptops vanuit praktische overwegingen, gezien zij op verschillende plekken werken. Ze gebruiken docking stations en een apart beeldscherm. De enige functie van de laptop is die van een computer. De meer moderne versie, een tablet met een apart toetsenbord, past veel beter bij de hedendaagse gebruikers.

Q7: Denk je dat invoermiddelen (toetsenborden, muizen) verder verbeterd kunnen worden in de toekomst?
Ik denk dat er niet veel zal veranderen. De muis is het goedkoopste en meest precieze invoermiddel van alle alternatieven, inclusief gebaren en op aanraking gebaseerde invoermiddelen. Je werkt het meest precies wanneer je zowel je hand als je arm gebruikt met een muis. Hetzelfde kan bereikt worden met een tablet, echter het kost meer tijd om een pen op te pakken en weer neer te leggen.

Hetzelfde geldt voor het toetsenbord. In de jaren 80 kwam stembediening als vervanger voor het toetsenbord. Echter, niemand kan acht uur achter elkaar praten zonder extreme inspanning. Daarbij komt nog dat je collega’s afleidt en je mist de privacy van een toetsenbord. Als we stembediening zouden gebruiken hebben we minder privacy en meer geluidsoverlast.

Een bijkomend probleem is dat computers nog niet krachtig genoeg zijn om input van stemgeluid om te zetten in foutloze spelling. Om deze redenen is het toetsenbord niet te vervangen. Een nadeel is dat je een muis nodig hebt naast je toetsenbord.

Numerieke gedeelte toetsenbord
Numpad: het numerieke gedeelte van een toetsenbord wordt door het merendeel van de computergebruikers niet gebruikt. Dr. Çakir heeft het compacte toetsenbord, zonder dit numerieke gedeelte, tot de standaard benoemd.


We adviseren onze klanten een compact toetsenbord te gebruiken, zonder het numerieke gedeelte, omdat het merendeel van de gebruikers dit gedeelte nooit gebruiken. De term ‘compact toetsenbord’ is door mij bedacht. Volgens onze standaard, ISO 9241-410, is het compacte toetsenbord het belangrijkste invoermiddel. Voor onze klanten hebben we een pakket samengesteld van een compact toetsenbord en een Evoluent muis. Mensen kunnen ervoor kiezen hun oude toetsenbord te behouden, of het compacte toetsenbord te gebruiken. Een aanvullend numeriek gedeelte is beschikbaar voor mensen die veel cijfermatige invoer doen.

Q8: Wat is jouw mening over zit-sta tafels?
In de jaren 70 accepteerde niemand de zit-sta tafels, ook al werden ze wel aangeraden. Ik was me bewust van de voordelen, omdat ik als student staand werkte aan een tekentafel en korte pauzes nam tussendoor. Ik dacht dat iedereen zo wel zou willen werken. Duitse producenten van kantoormeubelen waren destijds nog niet erg kundig met het behandelen van metaal. Ze waren gewend om met hout te werken en werkten niet met in hoogte instelbare meubelen. Vanaf 1976 werken we voor een producent van zit-sta tafels in Duitsland. Ik heb hem geadviseerd de traditionele tafels te behouden, omdat niet iedereen een zit-sta tafel wil. Voor onze klanten is het nu de standaard.

Q9: Waarom zijn de zit-sta tafels standaard bij jullie klanten?
toename zit-sta tafels bij klantenDe onderliggende argumentatie staat in de standaard ISO 9241 deel 5. In beginsel moet iedere persoon een werkplek hebben die past bij zijn/haar lichaam en wensen. Producenten begonnen met een vaste hoogte als standaard. Aanpassingen aan lichaamsmaten waren mogelijk met behulp van een voetensteun. Echter, producenten standaardiseerden de wijdte van de voetensteun tot 45 cm. En dit is niet voldoende. Mensen bewegen, en moeten kunnen bewegen, ook terwijl ze zitten. De voetensteunen waren niet geschikt en verkochten slecht. De uitkomst was dat er een bureau beschikbaar was van 72 cm: niet hoog genoeg voor 30% van de mensen en te hoog voor nog eens 30%. Dus een ongeschikte hoogte voor 60% van de mensen.

We besloten een standaard te creëren en maakten de pasvorm een generiek principe, daarbij gaven we de producten de mogelijkheid om dit op verschillende manieren te bereiken: volledig aanpasbaar, verschillende maten en deels aanpasbaar en via op maat gemaakte tafels per individu. We hebben het mogelijk gemaakt dat 100% van de mensen een juiste tafel kregen die past bij hun lichaamsmaten.

Q10: Wat zijn de positieve effecten van het gebruik van een zit-sta tafel?
positieve effecten van zit-sta tafelIk denk dat de gezondheidseffecten in het algemeen positief zijn. Bij het Duitse postkantoor waar de eerste introductie van de zit-sta tafels plaatsvond, werkten medewerkers acht uur per dag, soms vier uur achtereen voor de volgende pauze. Zit-sta tafels waren daar de enige oplossing om wat beweging te krijgen.

De eerste keer dat we beweging echt probeerden te stimuleren, was bij een Duits tv-station die een nieuw kantoor wilden openen in oost Duitsland, nadat de muur was gevallen. We begonnen aan het begin van de dag met staand werken en eindigde met zittend werken.  Ze hadden meerdere ruimtes gemaakt voor uitsluitend staand werken. Mensen werkten voor een bepaalde tijd staand en combineerde dat dan met zittende vergaderingen later op de dag.

Het is een stuk makkelijk om te praten wanneer je staat. Door bijvoorbeeld te bewegen kun je beter omgaan met emoties van klanten dan wanneer je zit. Mensen klagen minder over de luchtkwaliteit en airco wanneer ze staan, omdat je staand een beetje beweegt waardoor je niet constant in dezelfde luchtstroming zit. We bieden nu draadloze headsets en aanpasbare meubelen aan om beweging te stimuleren.
Het probleem met een zit-sta bureau is de belichting. Wanneer je staat, sta je dichter bij de lichtbron. Als oplossing bevestigen we de lampen aan het bureau. Een ander probleem is dat je ruimte nodig hebt voor de stoel. Wat doe je namelijk met de stoel wanneer je die niet gebruikt? Dit is geen probleem wanneer je veel ruimte hebt, maar bij beperkte ruimte, is er simpelweg geen plek voor de stoel wanneer je staat.

Q11: In Duitsland zijn er strikte regels voor kantoormedewerkers. Wat is volgens jou de belangrijkste?
De meest belangrijke regel is het hebben van visueel contact met de buitenwereld, gezien dit een directe connectie heeft met je gezondheid. Onderzoek toont aan dat het herstel van patiënten in een ziekenhuis veel sneller verloopt wanneer de patiënt visueel zicht heeft op de buitenwereld. Het eerste onderzoek die we hiervoor hebben uitgevoerd met kantoormedewerkers was in 1990 en had een omvang van 3.000 gebruikers. De resultaten zijn gerepliceerd in latere, nog grotere, onderzoeken.

Tijdens dit onderzoek, vroegen we medewerkers naar de afstand tussen hun bureau en het dichtstbijzijnde raam. Alle gemelde gezondheidsklachten stonden in verband met deze afstand. Mensen die binnen twee meter van een raam zaten hadden de minste gezondheidsproblemen, ondanks dat de temperatuur en geluidsoverlast erger zijn vlakbij het raam. Met behulp van interpretatie van Aschoff’s onderzoek, moet dit te maken hebben met het 24-uursritme (ook wel genoemd: slaap-waakritme) en de natuurlijke afweerreacties van het menselijk lichaam. Het lichaam functioneert beter wanneer het 24-uursritme informatie ontvangt dankzij daglicht.

Q12: In Nederland bestaan veel gebouwen volledig uit glas. Wat is jouw mening daarover?
Dit kan nooit werken, omdat je de energie niet uit het gebouw krijgt en het te heet wordt binnen. De lichtstandaard, opgesteld door mijn voormalige professor, zegt dat als de hoeveelheid daglicht meer is dan 8% (meer dan 8% van de lichtsterkte buiten), dan krijg je warmte problemen. Moderne gebouwen bestaan uit te veel glas. Om energie die van buiten komt te verlagen, filteren ze delen uit het lichtspectrum. De ramen lijken groenig, als in een aquarium, omdat ze blauw en rood buitensluiten. Zelfs de planten in zulke kantoren hebben hier last van.

Energiebesparing en gezonde straling zijn ondergeschikt wanneer mensen te veel tijd besteden aan het interieur van een gebouw. Normaal glas filtert UV-radiatie bijna volledig. UV-radiatie en infrarood zijn uitgesloten van de definitie van licht in 1925. Echter, UV-radiatie is essentieel voor onze gezondheid, omdat we vitamine D nodig hebben. Werkgevers moeten ervoor zorgen dat hun medewerkers minstens 10 tot 20 minuten naar buiten kunnen tijdens de middag.

gebouw bestaat volledig uit glas
Download pdf
Registreer je nu eenmalig om dit kennisartikel te downloaden.

Wist je dat al onze kennisartikelen te downloaden zijn?

Je hoeft jezelf slechts één keer te registreren om vrij toegang te krijgen tot alle downloads!
Al geregistreerd?
E-mailadres
Wachtwoord
Nieuw bij het kenniscentrum? Registreren
Registreer je nu eenmalig om dit kennisartikel te downloaden.
Voornaam
Tussenvoegsel
Achternaam
E-mailadres
Wachtwoord
Vul hieronder je e-mailadres in en je ontvangt binnen enkele ogenblikken een nieuw wachtwoord

E-mailadres

Meer Informatie

Neem contact op voor persoonlijk en deskundig advies.
U ontvangt altijd binnen één werkdag een reactie!
Naam *
E-mail *
Onderwerp *
Bericht *
Velden met een * zijn verplicht
Organisatienaam *
Naam *
E-mail *
Telefoon *
Onderwerp *
Bericht *
Velden met een * zijn verplicht
De Orderreferentie is bedoeld voor organisaties welke een orderkenmerk of inkoopordernummer willen meegeven aan de bestelling. Indien dit voor u niet van toepassing is vul a.u.b. dan n.v.t. of een willekeurige andere tekst in. U moet ten alle tijden het Orderreferentie veld invullen.